‘ఐసీసీ నుంచి బయటకు రండి’.. సభ్య దేశాలకు ట్రంప్ పిలుపు!
న్యూయార్క్, సెప్టెంబర్ 22 (నవజ్యోతి ప్రతినిధి):
ఐక్యరాజ్యసమితి 81వ సర్వసభ్య సమావేశంలో అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు (ఐసీసీ)పై తీవ్రస్థాయిలో విమర్శలు చేశారు. ఐసీసీని ‘రోగ్ ఇన్స్టిట్యూషన్’గా అభివర్ణించిన ఆయన.. ‘అధుపు తప్పిన సంస్థ’, ‘చెడు వ్యక్తుల సమూహం’ అంటూ ఘాటు వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఐసీసీ సభ్య దేశాలన్నీ ఆ సంస్థ నుంచి అధికారికంగా వైదొలగాలని పిలుపునిచ్చారు. 0
అమెరికా సైనికులు లేదా ఇతర అమెరికన్లను తమ పరిధిలోకి తీసుకుని విచారణలు, ‘షో ట్రయల్స్’ నిర్వహించేందుకు ఐసీసీని అనుమతించబోమని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు. అమెరికాపై ఐసీసీకి న్యాయపరిధి లేదని ఆయన వాదించారు. ఐసీసీని ‘యాంటీ-అమెరికన్ ట్రైబ్యునల్’గా అభివర్ణిస్తూ సభ్య దేశాలు దాని నుంచి తప్పుకోవాలని కోరారు. 1
ఐసీసీ అసలు ఏం చేస్తుంది? రోమ్ స్టాట్యూట్ ఆధారంగా ఏర్పడిన అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు వ్యక్తులపై మాత్రమే విచారణ జరుపుతుంది. జాతి నిర్మూలన (జెనోసైడ్), మానవాళికి వ్యతిరేక నేరాలు, యుద్ధ నేరాలు, కొన్ని పరిస్థితుల్లో దాడి నేరం వంటి అత్యంత తీవ్రమైన అంతర్జాతీయ నేరాలపై చర్యలు తీసుకోవడం దాని పరిధిలోకి వస్తుంది. 2
ఐసీసీకి ప్రపంచంలోని ప్రతి దేశంపై అపరిమిత అధికార పరిధి ఉండదు. సాధారణంగా నేరం జరిగిన ప్రాంతం రోమ్ స్టాట్యూట్ సభ్య దేశం అయితే, నిందితుడు సభ్య దేశ పౌరుడైతే లేదా సభ్యేతర దేశం ప్రత్యేకంగా కోర్టు అధికార పరిధిని అంగీకరిస్తే ఐసీసీ చర్యలు తీసుకోగలదు. ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి చాప్టర్ VII కింద ఏదైనా పరిస్థితిని ఐసీసీకి రిఫర్ చేసిన సందర్భంలోనూ అధికార పరిధి ఏర్పడవచ్చు. 3
అమెరికా అభ్యంతరం ఏమిటి? అమెరికా రోమ్ స్టాట్యూట్లో సభ్య దేశం కాదు. అమెరికా ప్రభుత్వం చాలాకాలంగా తమ పౌరులు, ముఖ్యంగా సైనిక సిబ్బందిపై ఐసీసీ అధికార పరిధిని వ్యతిరేకిస్తోంది. 2017లోనూ అమెరికా తన పౌరులపై ఐసీసీ అధికార పరిధిని అంగీకరించలేదని అధికారికంగా పేర్కొంది. 4
ట్రంప్ ప్రభుత్వం ఈ ఏడాది ఐసీసీపై ఒత్తిడిని మరింత పెంచింది. జూలైలో అమెరికా ఐసీసును అంతర్జాతీయంగా ఒంటరిని చేసేందుకు దౌత్యపరమైన చర్యలు చేపట్టింది. ప్రయాణ నిషేధాలు, వీసా పరిమితులు, మరిన్ని ఆంక్షలు, ఇతర దేశాలను ఐసీసీ నుంచి వైదొలగేలా దౌత్యపరమైన ఒత్తిడి వంటి మార్గాలను పరిశీలిస్తున్నట్లు అమెరికా అధికారులు తెలిపారు. 5
ఆగస్టులో ఐసీసీ అధ్యక్షురాలు జడ్జి టొమోకో అకానే, సీనియర్ ట్రయల్ లాయర్ అబ్దులాయె సేయేపై అమెరికా ఆంక్షలు విధించింది. ఐసీసీ ప్రకారం, తాజా ఆంక్షలతో కోర్టుకు చెందిన తొమ్మిది మంది న్యాయమూర్తులు, ఇద్దరు డిప్యూటీ ప్రాసిక్యూటర్లు, మాజీ ప్రాసిక్యూటర్, మరో సిబ్బంది అమెరికా ఆంక్షల పరిధిలోకి వచ్చారు. ఈ చర్యలను ఐసీసీ తన స్వతంత్రతపై దాడిగా అభివర్ణించింది. 6
ఐసీసీపై అమెరికా ఒత్తిడికి ఇజ్రాయెల్ అంశం కూడా కీలకంగా మారింది. ఇజ్రాయెల్ ప్రధానమంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహుపై ఐసీసీ అరెస్ట్ వారెంట్ జారీ చేసిన నేపథ్యంలో ట్రంప్ ప్రభుత్వానికి కోర్టుతో విభేదాలు మరింత తీవ్రతరమైనట్లు అంతర్జాతీయ మీడియా కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి. అయితే యూఎన్ ప్రసంగంలో ట్రంప్ తన ఐసీసీ విమర్శలను ప్రధానంగా అమెరికా సార్వభౌమాధికారం, అమెరికా సైనికులపై విచారణ అంశాల చుట్టూ ఉంచారు. 7
ఐసీసీ మాత్రం తనకు రోమ్ స్టాట్యూట్ సభ్య దేశాల నుంచి లభించిన అధికార పరిధి మేరకు స్వతంత్రంగా, నిష్పాక్షికంగా పనిచేస్తామని చెబుతోంది. న్యాయమూర్తులు, ప్రాసిక్యూటర్లపై ఆంక్షలు విధించడం అంతర్జాతీయ న్యాయ వ్యవస్థకు ముప్పు కలిగిస్తుందని కోర్టు ఆగస్టులో పేర్కొంది. అత్యంత తీవ్రమైన అంతర్జాతీయ నేరాలకు బాధ్యులైన వ్యక్తులను చట్టపరంగా జవాబుదారీ చేయడమే తమ విధి అని స్పష్టం చేసింది. 8
అసలు వివాదం ఎక్కడ? ఒకవైపు అమెరికా.. తమ సైనికులు, పౌరులపై ఐసీసీకి సమ్మతి లేని అధికార పరిధి లేదని వాదిస్తోంది. మరోవైపు రోమ్ స్టాట్యూట్ వ్యవస్థ ప్రకారం కొన్ని పరిస్థితుల్లో సభ్య దేశాల భూభాగం, సభ్య దేశాల పౌరులు లేదా ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి రిఫరల్ ఆధారంగా కోర్టుకు అధికార పరిధి ఏర్పడుతుందని ఐసీసీ వివరిస్తోంది. ఇదే అమెరికా-ఐసీసీ మధ్య ప్రధాన న్యాయ, దౌత్య వివాదాల్లో ఒకటిగా కొనసాగుతోంది. 9
దీంతో ఐసీసీపై అమెరికా ఒత్తిడి ఇప్పుడు మరో కీలక దశకు చేరింది. యూఎన్ వేదికగా ట్రంప్ సభ్య దేశాలే కోర్టు నుంచి వైదొలగాలని బహిరంగంగా పిలుపునివ్వడం అంతర్జాతీయ న్యాయ వ్యవస్థపై అమెరికా-ఐసీసీ మధ్య కొనసాగుతున్న విభేదాలను మరోసారి ప్రపంచ దృష్టికి తీసుకొచ్చింది. 10
