ఇరాన్ 7 షరతులు.. ట్రంప్ హఠాత్తుగా వైట్హౌస్కు
అమెరికా – ఇరాన్ మధ్య యుద్ధం కొనసాగుతున్న వేళ దౌత్యపరమైన చర్చలకు సంబంధించి కీలక పరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి. అమెరికాతో చర్చలు ప్రారంభించేందుకు ఇరాన్ ఏడు షరతులు విధించినట్లు ఆ దేశ సుప్రీం నేషనల్ సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్ కార్యదర్శి మొహ్సెన్ రెజాయీ వెల్లడించారు. ఖతార్ మధ్యవర్తిత్వం ద్వారా ఈ షరతులను అమెరికాకు చేరవేసినట్లు, ఇప్పుడు అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ సమాధానం కోసం ఎదురుచూస్తున్నట్లు తెలిపారు.
అయితే ఇరాన్ ప్రకటించిన ఏడు షరతుల పూర్తి జాబితాను బహిరంగంగా వెల్లడించలేదు. రెజాయీ స్పష్టం చేసిన ప్రధాన డిమాండ్లలో అన్ని రంగాల్లో యుద్ధాన్ని ముగించడం, విదేశాల్లో స్తంభింపజేసిన ఇరాన్ నిధులను విడుదల చేయడం, అమెరికా నౌకాదళ దిగ్బంధాన్ని ఎత్తివేయడం ఉన్నాయి.
అమెరికా తమ షరతులను అంగీకరించకపోతే “నిర్ణాయక యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నాం” అని రెజాయీ హెచ్చరించారు. మరో అమెరికా దాడి జరిగే అవకాశం ఉందని ఇరాన్ సైనిక అంచనాలు సూచిస్తున్నాయని, అలాంటి పరిస్థితిని ఎదుర్కొనేందుకు తమ సైనిక ప్రణాళికలు సిద్ధంగా ఉన్నాయని ఆయన తెలిపారు.
ఇదే సమయంలో ఇరాన్ సైనిక ప్రణాళికలు పర్షియన్ గల్ఫ్ నుంచి గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్, అరేబియా సముద్రం వరకు ఉన్న అమెరికా నౌకాదళ ఆస్తులపై దృష్టి సారించినట్లు రెజాయీ చెప్పారు. భవిష్యత్తులో ఘర్షణ జరిగితే అమెరికా స్థావరాలతో పాటు ప్రాంతంలోని అమెరికా వాణిజ్య ప్రయోజనాలు కూడా లక్ష్యాలుగా మారే అవకాశం ఉందని ఆయన హెచ్చరించారు.
మరోవైపు దౌత్య ప్రయత్నాలు కూడా కొనసాగుతున్నాయి. ఖతార్ – పాకిస్థాన్ మధ్యవర్తిత్వంతో అమెరికా – ఇరాన్ మధ్య చర్చలను తిరిగి ప్రారంభించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. ప్రాంతీయ దేశాలు కూడా యుద్ధాన్ని ముగించేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాయి.
అణు కార్యక్రమంపై ఇరాన్ వైఖరిపైనా రెజాయీ స్పందించారు. అణ్వస్త్ర వ్యాప్తి నిరోధక ఒప్పందం (NPT) నుంచి వైదొలగాలని ఇరాన్ ఇంకా నిర్ణయించలేదని చెప్పారు. అయితే అమెరికా చర్యలు తమను అలాంటి నిర్ణయం వైపు నెట్టే అవకాశం ఉందని హెచ్చరించారు. తమ అణు సిద్ధాంతంలో మార్పు లేదని, అణ్వస్త్రాల తయారీని నిషేధించే మతపరమైన ఆదేశాన్ని తాము పాటిస్తున్నామని పేర్కొన్నారు.
హోర్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ – ఒమన్ మధ్య గతంలో చర్చించిన ఒక ఒప్పందానికి సంబంధించిన ముసాయిదా సిద్ధంగా ఉందని కూడా రెజాయీ తెలిపారు. అయితే దానిని బహిర్గతం చేయడానికి ముందు ప్రాంతీయ దేశాల మద్దతు అవసరం కావచ్చన్నారు. బాబ్ అల్-మందెబ్ జలసంధిని మూసివేసే అంశాన్ని మాత్రం ఆయన తిరస్కరించారు.
ఇరాన్ షరతులు వెలువడిన సమయంలోనే అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ క్యాంప్ డేవిడ్ పర్యటనను ఒక రోజు ముందుగానే ముగించుకుని శనివారం రాత్రి వైట్హౌస్కు తిరిగి వచ్చారు. ఆదివారం వరకు అక్కడే ఉండాల్సి ఉండగా షెడ్యూల్ను కుదించారు. ఈ మార్పుకు వైట్హౌస్ నుంచి వెంటనే అధికారిక కారణం వెల్లడించలేదు. 0
ట్రంప్ ముందస్తు తిరుగు ప్రయాణం – ఇరాన్ నుంచి ఏడు షరతుల ప్రకటన – మధ్యప్రాచ్యంలో అమెరికా దౌత్య కార్యాలయాల భద్రతా హెచ్చరికలు దాదాపు ఒకే సమయంలో చోటుచేసుకోవడంతో పరిస్థితిపై ఆసక్తి పెరిగింది. అయితే ట్రంప్ క్యాంప్ డేవిడ్ నుంచి ముందుగానే బయలుదేరడానికి ఇరాన్ పరిస్థితులే ప్రత్యక్ష కారణమని అమెరికా ప్రభుత్వం అధికారికంగా ప్రకటించలేదు.
ఇదిలా ఉండగా, మధ్యప్రాచ్యంలో ఉన్న అమెరికా పౌరులకు పలు దౌత్య కార్యాలయాలు భద్రతా హెచ్చరికలు జారీ చేశాయి. విమాన రద్దులు, గగనతల మూసివేతలు, ప్రయాణ అంతరాయాలు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉందని హెచ్చరించాయి. అమెరికా ఎంబసీ ఇన్ ఇజ్రాయెల్ జారీ చేసిన సెప్టెంబర్ 19 హెచ్చరికలో ప్రాంతీయ సైనిక ఘర్షణ వేగంగా తీవ్రరూపం దాల్చే అవకాశం ఉందని పేర్కొంది. 1
ఈ భద్రతా హెచ్చరికలకు నేపథ్యంగా ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న హౌతీలు సౌదీ అరేబియా రాజధాని రియాద్ వైపు బాలిస్టిక్ క్షిపణి ప్రయోగించారన్న సమాచారం కూడా ఉంది. సౌదీ నేతృత్వంలోని సంకీర్ణం ఈ విషయాన్ని వెల్లడించింది. అనంతరం అమెరికా స్టేట్ డిపార్ట్మెంట్ – పలు అమెరికా దౌత్య కార్యాలయాలు తమ పౌరులను అప్రమత్తంగా ఉండాలని సూచించాయి. 2
దీంతో ప్రస్తుతం పరిస్థితి దౌత్య ప్రయత్నాలు – సైనిక సిద్ధత – ప్రాంతీయ భద్రతా ఆందోళనలు అనే మూడు దిశల్లో సాగుతోంది. ఇరాన్ పెట్టిన షరతులకు ట్రంప్ ప్రభుత్వం ఎలా స్పందిస్తుంది? చర్చలకు మార్గం తెరుచుకుంటుందా? లేక ఘర్షణ మరింత విస్తరిస్తుందా? అన్నది ఇప్పుడు కీలకంగా మారింది.
ప్రస్తుతానికి ఇరాన్ ప్రకటించిన ఏడు షరతుల్లో మూడు ప్రధాన డిమాండ్లు మాత్రమే బహిరంగంగా స్పష్టమయ్యాయి. మిగిలిన షరతుల పూర్తి వివరాలు వెల్లడికాకపోవడంతో వాటిపై అధికారిక నిర్ధారణ లేదు. ఇదే సమయంలో ట్రంప్ ముందస్తు తిరుగు ప్రయాణానికి కారణం కూడా అధికారికంగా వెల్లడికాలేదు.
