ఒప్పందమా.. ఇరాన్ విధ్వంసమా?
న్యూయార్క్, సెప్టెంబర్ 22 (నవజ్యోతి ప్రతినిధి):
ఇరాన్తో కొనసాగుతున్న యుద్ధానికి ముగింపు పలికేందుకు చర్చలు జరుగుతున్న వేళ అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఐక్యరాజ్యసమితి వేదికగా చేసిన వ్యాఖ్యలు అంతర్జాతీయంగా తీవ్ర చర్చకు దారితీశాయి. మంగళవారం జరిగిన 81వ యూఎన్ జనరల్ అసెంబ్లీ సమావేశంలో ప్రసంగించిన ట్రంప్.. ఇరాన్తో ఒప్పందం కుదుర్చుకోవాలా, లేక ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ను పూర్తిగా నాశనం చేయాలా అన్నది తన ముందున్న నిర్ణయమని వ్యాఖ్యానించారు. ఒప్పందం కుదరకపోతే ఇరాన్ను ‘అన్నిహిలేట్’ చేస్తామని హెచ్చరించారు. 1
అయితే అదే ప్రసంగంలో ట్రంప్ ఇరాన్తో శాంతి ఒప్పందం కుదురుతుందన్న ఆశాభావాన్ని కూడా వ్యక్తం చేశారు. అమెరికా మిడ్టర్మ్ ఎన్నికలు నవంబర్ 3న ముగిసిన తర్వాత ఇరాన్తో ఒప్పందం సాధ్యమవుతుందని ఆయన చెప్పారు. ఇరాన్ తమతో చర్చలు జరపకుండా అమెరికా ఎన్నికల ఫలితాలను గమనిస్తోందని ట్రంప్ ఆరోపించారు. అయితే తాను ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడం లేదని, ఇరాన్ అణ్వాయుధాన్ని పొందకుండా చేయడమే తన ప్రధాన లక్ష్యమని పేర్కొన్నారు. 2
అణ్వాయుధ కార్యక్రమమే కేంద్ర అంశం
ఇరాన్ అణ్వాయుధాన్ని అభివృద్ధి చేయకుండా అడ్డుకోవడమే అమెరికా చర్యలకు ప్రధాన కారణమని ట్రంప్ తన ప్రసంగంలో సమర్థించుకున్నారు. గత నెలలుగా యుద్ధం కొనసాగుతున్నప్పటికీ దౌత్యపరమైన పరిష్కారం కోసం ప్రయత్నాలు పూర్తిగా ముగియలేదన్న సంకేతాలను కూడా ఆయన ఇచ్చారు. ఒకవైపు సైనిక ఒత్తిడిని కొనసాగిస్తూనే మరోవైపు ఒప్పందానికి అవకాశం ఉందని చెప్పడం ట్రంప్ ప్రసంగంలో స్పష్టంగా కనిపించింది. 3
చర్చలకు ఒత్తిడా.. అడ్డంకా?
ట్రంప్ చేసిన ఈ హెచ్చరిక చర్చలపై రెండు రకాల ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల విశ్లేషణలో చర్చ జరుగుతోంది. ఒకవైపు ఇరాన్పై సైనిక చర్య ముప్పును పెంచడం ద్వారా అమెరికా తన డిమాండ్లపై ఒత్తిడి పెంచే ప్రయత్నంగా దీనిని చూడవచ్చు. మరోవైపు ‘అన్నిహిలేట్’ వంటి తీవ్రమైన పదజాలం ఇరాన్ నాయకత్వంలో భద్రతాపరమైన అనుమానాలను పెంచి, రాజీకి అవసరమైన నమ్మకాన్ని దెబ్బతీసే అవకాశం ఉంది. ఇది చర్చలపై తుది ప్రభావం చూపుతుందా లేదా అన్నది ఇరాన్ స్పందన, మధ్యవర్తుల ప్రయత్నాలు, తదుపరి అమెరికా చర్యలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
దౌత్య ప్రయత్నాలు మాత్రం కొనసాగుతున్నాయి
ట్రంప్ తీవ్ర వ్యాఖ్యలు చేసిన రోజే ఇరాన్-అమెరికా మధ్య చర్చలకు సంబంధించిన సంకేతాలు వెలువడినట్లు రాయిటర్స్ తెలిపింది. ఇరాన్ నుంచి హోర్ముజ్ జలసంధి, యుద్ధ ముగింపు వంటి అంశాలపై చర్చలకు సంబంధించిన సూచనలు వస్తుండగా, అమెరికా వైపు కూడా ఒప్పందానికి అవకాశం ఉందన్న వ్యాఖ్యలు కొనసాగుతున్నాయి. దీంతో యుద్ధం మధ్యలోనే దౌత్య మార్గం పూర్తిగా మూసుకుపోలేదన్న సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. 4
ఆర్థిక ఒత్తిడిని పెంచాలని ట్రంప్ పిలుపు
ఇరాన్ను ఆర్థికంగా ఒంటరిచేయడంలో ఇతర దేశాలు కూడా అమెరికాతో కలిసి పనిచేయాలని ట్రంప్ కోరారు. ఆర్థిక ఒత్తిడి పెంచడం ద్వారా ఇరాన్ను చర్చల బల్లపైకి తీసుకురావచ్చన్నది అమెరికా వ్యూహంలో భాగంగా కనిపిస్తోంది. అదే సమయంలో హోర్ముజ్ జలసంధి పరిస్థితి, చమురు సరఫరా, మధ్యప్రాచ్యంలోని ఇతర ఘర్షణలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. 5
యుద్ధం కొనసాగితే ప్రభావం ఎక్కడ?
అమెరికా-ఇరాన్ ఘర్షణ కొనసాగితే దాని ప్రభావం మధ్యప్రాచ్య భద్రతకే పరిమితం కాకుండా ఇంధన మార్కెట్లు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం, హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారా జరిగే చమురు రవాణా, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై పడే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటికే చమురు ధరలు భారీ ఒడిదుడుకులను ఎదుర్కొంటున్నాయని మార్కెట్ నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. 6
ట్రంప్ ప్రసంగంలో మరో కీలక అంశం
ఇరాన్తో పాటు రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం, గాజా పరిస్థితి, వెనిజులా, క్యూబా, నాటో, కృత్రిమ మేధస్సు వంటి అంశాలపైనా ట్రంప్ మాట్లాడారు. రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధానికి కూడా పరిష్కారం సాధిస్తామని ఆయన అన్నారు. ఏఐని ఇకపై అమెరికా ప్రభుత్వ పత్రాల్లో ‘సూపర్ ఇంటెలిజెన్స్’గా పిలవాలని భావిస్తున్నట్లు తెలిపారు. 7
మొత్తంగా ట్రంప్ యూఎన్ ప్రసంగం ఇరాన్కు ఒకేసారి రెండు సందేశాలను ఇచ్చింది. ఒకటి.. ఒప్పందానికి తలుపు తెరిచి ఉందన్న సంకేతం. రెండోది.. ఒప్పందం విఫలమైతే సైనిక చర్య మరింత తీవ్రం కావచ్చన్న హెచ్చరిక. ఈ రెండు వైఖరుల్లో ఏది ముందుకు వస్తుందన్నది రాబోయే రోజుల్లో అమెరికా-ఇరాన్ చర్చలు, మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నాలు, హోర్ముజ్ పరిస్థితి, ఇరాన్ స్పందనపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రస్తుతానికి యుద్ధం ముగిసిందని చెప్పే పరిస్థితి లేదు; అదే సమయంలో దౌత్య చర్చలకు సంబంధించిన ప్రయత్నాలు కొనసాగుతున్నాయి. 8
