భారత్‌ స్వదేశీ నావిగేషన్‌కు భారీ బూస్ట్‌!
🇮🇳 స్వదేశీ సాంకేతికత
📅 అక్టోబర్‌ 31
హైదరాబాద్‌, అక్టోబర్‌ 31 (నవజ్యోతి ప్రతినిధి):
భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో) మరో కీలక విజయాన్ని నమోదు చేసింది. దేశీయ నావిగేషన్‌ వ్యవస్థ ‘నావిక్‌’ (NavIC) సామర్థ్యాన్ని మరింత బలోపేతం చేసే లక్ష్యంతో రూపొందించిన ఎన్‌వీఎస్‌-03 ఉపగ్రహాన్ని జీఎస్‌ఎల్‌వీ-ఎఫ్‌18 రాకెట్ ద్వారా శుక్రవారం అర్ధరాత్రి 11.51 గంటలకు శ్రీహరికోటలోని సతీష్‌ ధావన్‌ అంతరిక్ష కేంద్రం నుంచి విజయవంతంగా ప్రయోగించింది. సుమారు 50 మీటర్ల ఎత్తు, 420 టన్నుల ప్రయోగ బరువున్న మూడు దశల రాకెట్ 2,232 కిలోల బరువున్న ఉపగ్రహాన్ని జియోసింక్రోనస్‌ ట్రాన్స్‌ఫర్‌ ఆర్బిట్‌లోకి ప్రవేశపెట్టింది. జీఎస్‌ఎల్‌వీ కార్యక్రమంలో ఇది 20వ ప్రయోగంగా నిలిచింది.
స్వదేశీ అణు గడియారం.. కీలక సాంకేతికత
ఎన్‌వీఎస్‌-03 రెండో తరం నావిగేషన్‌ ఉపగ్రహాల శ్రేణిలో మూడోది. ఇందులో భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు అభివృద్ధి చేసిన స్వదేశీ రుబీడియం అణు గడియారాన్ని అమర్చారు. ఉపగ్రహ నావిగేషన్‌లో సమయ నిర్ధారణ అత్యంత కీలకం. ఉపగ్రహం నుంచి అందే సంకేతాలు ప్రయాణించిన సమయాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని వినియోగదారుడి కచ్చితమైన స్థానాన్ని గుర్తిస్తారు. ఈ నేపథ్యంలో స్వదేశీ అణు గడియారం అందుబాటులోకి రావడం సాంకేతిక స్వావలంబన దిశగా కీలక ముందడుగు.
నావిక్‌ పరిధి ఎంతంటే?
భారత భూభాగంతో పాటు దేశ సరిహద్దుల నుంచి సుమారు 1,500 కిలోమీటర్ల పరిధిలో స్థాన నిర్ధారణ, నావిగేషన్‌, ఖచ్చితమైన సమయ సమాచారాన్ని అందించడమే నావిక్‌ లక్ష్యం. అమెరికా జీపీఎస్‌, రష్యా గ్లోనాస్‌, యూరప్‌ గెలీలియో, చైనా బీడౌ వంటి విదేశీ వ్యవస్థలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించేందుకు భారత్‌ సొంత నావిగేషన్‌ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేసింది.
GPS
GLONASS
Galileo
BeiDou
NavIC
రక్షణ రంగానికి కీలకంగా..
నావిక్‌ వ్యవస్థ కేవలం సాధారణ ప్రయాణాలు, వాహనాల దారి నిర్ధారణకే పరిమితం కాదు. సైనిక కార్యకలాపాలు, నౌకాదళ నావిగేషన్‌, సముద్రంలో నౌకల కదలికలు, విమానయానం, వ్యవసాయం, విపత్తుల నిర్వహణ, అత్యవసర సేవలు, టెలికమ్యూనికేషన్ల వంటి అనేక రంగాలకు ఉపయోగపడుతుంది. దేశానికి సొంత నావిగేషన్‌ వ్యవస్థ ఉండటం వల్ల అత్యవసర పరిస్థితుల్లో విదేశీ ఉపగ్రహ సేవలపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది.
మరిన్ని ఉపగ్రహాలతో నిరంతర సేవలు
గతంలో ప్రయోగించిన ఎన్‌వీఎస్‌-01, ఎన్‌వీఎస్‌-02 ఉపగ్రహాల తర్వాత ఎన్‌వీఎస్‌-03 ప్రయోగం నావిక్‌ వ్యవస్థకు మరింత బలం చేకూర్చనుంది. రానున్న ఎన్‌వీఎస్‌-04, ఎన్‌వీఎస్‌-05 ఉపగ్రహాల ప్రయోగాలతో వ్యవస్థను మరింత స్థిరీకరించాలని ఇస్రో లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అయితే ఉపగ్రహం కక్ష్యలోకి చేరిన తర్వాత దాని కక్ష్యను తుది స్థానానికి సర్దుబాటు చేసి, సాంకేతిక పరీక్షలు పూర్తి చేసిన అనంతరం పూర్తిస్థాయి సేవల్లోకి తీసుకురానున్నారు.
