తెలంగాణలో 365 మండలాలు కరువు పీడిత ప్రాంతాలుగా ప్రకటన!

హైదరాబాద్‌: ఎల్‌నినో ప్రభావం, వర్షపాతంలో లోటు, సుదీర్ఘ వర్ష విరామాలతో వ్యవసాయ రంగంపై ప్రతికూల ప్రభావం పడిన నేపథ్యంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. 2026 ఖరీఫ్‌ సీజన్‌కు సంబంధించి రాష్ట్రంలోని 31 జిల్లాల్లో 365 మండలాలను కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా ప్రకటించింది. ఇందులో 111 మండలాలను తీవ్ర కరువు, 254 మండలాలను మోస్తరు కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా గుర్తిస్తూ రెవెన్యూ (విపత్తు నిర్వహణ–II) శాఖ అక్టోబర్‌ 24న జీవో ఎంఎస్‌ నం.03 జారీ చేసింది. ఈ నోటిఫికేషన్‌ ప్రచురించిన తేదీ నుంచి ఆరు నెలలపాటు అమల్లో ఉండనుంది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా కరువు పరిస్థితులను పరిగణనలోకి తీసుకుని రైతులకు ఉపశమన చర్యలు చేపట్టాలని, తాగునీరు, పశుగ్రాసం, ఉపాధి కల్పనతోపాటు వ్యవసాయ పెట్టుబడి సబ్సిడీ అందించేందుకు చర్యలు తీసుకోవాలని ప్రభుత్వం జిల్లా కలెక్టర్లను ఆదేశించింది.

ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ప్రకారం 2026 జూన్‌ 1 నుంచి సెప్టెంబర్‌ 30 వరకు రాష్ట్రంలో సాధారణ వర్షపాతం 740.6 మిల్లీమీటర్లు కాగా, 615.5 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం మాత్రమే నమోదైంది. దీంతో సాధారణ వర్షపాతంతో పోలిస్తే 17 శాతం లోటు ఏర్పడింది. రాష్ట్రంలోని 33 జిల్లాల్లో 18 జిల్లాల్లో వర్షపాతం లోటు నమోదైంది. ఎల్‌నినో పరిస్థితులు, బంగాళాఖాతంలో బలహీనమైన అల్పపీడన వ్యవస్థలు, సుదీర్ఘ వర్ష విరామాలు పంటల పెరుగుదలపై ప్రభావం చూపినట్లు ప్రభుత్వం పేర్కొంది. వర్షాభావ పరిస్థితులను అంచనా వేసేందుకు వర్షపాతం గణాంకాలు, పొడి వాతావరణం కొనసాగిన రోజులు, పంటల సాగు విస్తీర్ణం, ఉపగ్రహ ఆధారిత వృక్ష సంపద పరిస్థితి, నేల తేమ, భూగర్భజలాల స్థాయులను పరిగణనలోకి తీసుకున్నారు. ప్రతి మండలంలోని 10 శాతం గ్రామాల్లో నమూనా క్షేత్రస్థాయి పరిశీలనలు నిర్వహించి, వాటి ఫలితాల ఆధారంగా కరువు తీవ్రతను నిర్ధారించారు.

వర్షాభావం ప్రభావంతో రాష్ట్రంలో ఖరీఫ్‌ పంటల సాగు విస్తీర్ణం 139.28 లక్షల ఎకరాల నుంచి 126.06 లక్షల ఎకరాలకు తగ్గింది. వరి సాగు విస్తీర్ణం 69.19 లక్షల ఎకరాల నుంచి 57 లక్షల ఎకరాలకు పడిపోయింది. మరోవైపు ప్రధాన, మధ్యతరహా జలాశయాల్లో మొత్తం 585 టీఎంసీల నిల్వ సామర్థ్యానికి గాను 179.63 టీఎంసీల నీరు మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్నట్లు జీవోలో పేర్కొన్నారు. ఈ పరిస్థితులు తాగునీటి సరఫరా, వ్యవసాయం, పశుసంపద, విద్యుత్‌ రంగాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉన్నందున కరువు మండలాల ప్రకటనతోపాటు ఉపశమన చర్యలపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారించింది.

కరువు ప్రభావిత మండలాల జాబితాలో కామారెడ్డి జిల్లాకు చెందిన నాలుగు మండలాలు చోటు చేసుకున్నాయి. జుక్కల్‌, పెద్ద కొడప్గల్‌, సదాశివనగర్‌, మహమ్మద్‌నగర్‌ మండలాలను మోస్తరు కరువు ప్రభావిత మండలాలుగా గుర్తించారు. జిల్లాలో వర్షాల లోటు, పంటల పరిస్థితుల నేపథ్యంలో ఈ ప్రకటన రైతులకు కీలకంగా మారింది. కరువు ప్రభావిత మండలాలకు వర్తించే ఉపశమన చర్యలను సంబంధిత శాఖలు అమలు చేయాల్సి ఉంటుంది.

సంగారెడ్డి జిల్లాలో 28 మండలాలను కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా గుర్తించినట్లు అందిన జాబితా సూచిస్తోంది. వీటిలో జహీరాబాద్‌, కోహీర్‌ మండలాలు తీవ్ర కరువు కేటగిరీలో, మిగిలిన 26 మండలాలు మోస్తరు కరువు కేటగిరీలో ఉన్నట్లు పేర్కొనబడింది. మెదక్‌ జిల్లాలో మనోహరాబాద్‌ మండలం మోస్తరు కరువు ప్రభావిత ప్రాంతంగా నమోదైంది. ఈ మండలాల్లోనూ కరువు ఉపశమన చర్యల అమలు, అర్హులైన రైతుల గుర్తింపు, నీటి సరఫరా, పశుగ్రాస ఏర్పాట్లపై సంబంధిత అధికారులు దృష్టి సారించాల్సి ఉంటుంది.

మెదక్‌ జిల్లాలో మనోహరాబాద్‌ మండలం మోస్తరు కరువు ప్రభావిత మండలంగా గుర్తించబడింది. ఈ ప్రకటనతో జిల్లా పరిధిలోని సంబంధిత మండలంలో కరువు ఉపశమన చర్యలకు అధికారిక ప్రాతిపదిక ఏర్పడింది.

కరువు ప్రభావిత మండలాల్లో అర్హులైన రైతులకు వ్యవసాయ పెట్టుబడి సబ్సిడీని ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీ (డీబీటీ) ద్వారా అందించాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది. కేంద్రం నుంచి జాతీయ విపత్తు ప్రతిస్పందన నిధి (NDRF) సాయం అందిన తేదీ నుంచి నెల రోజుల్లోగా సబ్సిడీ పంపిణీ పూర్తి చేయాలని వ్యవసాయ, సహకార శాఖకు సూచించింది. అర్హులైన రైతుల జాబితాలను జిల్లా కలెక్టర్లు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్లలో ప్రచురించాలి. తాగునీటి సరఫరాను మెరుగుపరచడం, అవసరమైన చోట పశుగ్రాసం ఏర్పాటు చేయడం, పశు శిబిరాలు నిర్వహించడం, ఉపాధి అవకాశాలను కల్పించడం వంటి చర్యలు చేపట్టాలి. వ్యవసాయ రుణాల పునర్వ్యవస్థీకరణపై బ్యాంకులతో సమన్వయం చేసుకోవడంతోపాటు, రిజర్వ్‌ బ్యాంక్‌ మార్గదర్శకాల పరిధిలో బలవంతపు రుణ వసూళ్లను నివారించేందుకు చర్యలు తీసుకోవాలని ఉత్తర్వుల్లో పేర్కొన్నారు.

తీవ్ర కరువు ప్రభావిత మండలాలకు సంబంధించిన ఉత్తర్వులు, నోటిఫికేషన్‌, కరువు అంచనా సూచికలు, గ్రామస్థాయి క్షేత్ర సమాచారం సహా కేంద్ర సాయం కోరే నివేదికను ఏడు రోజుల్లో సిద్ధం చేయాలని ప్రణాళిక శాఖను ఆదేశించారు. ఈ నివేదికను కేంద్ర వ్యవసాయ, రైతు సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ, కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖకు పంపేందుకు చర్యలు తీసుకోవాలి. జిల్లా కలెక్టర్లు ఉపశమన చర్యలు, ఖర్చులు, లబ్ధిదారుల వివరాలను నమోదు చేసి, నిర్ణీత వ్యవధిలో రెవెన్యూ (విపత్తు నిర్వహణ) శాఖకు పురోగతి నివేదికలు సమర్పించాలి. కరువు మండలాల జాబితాలో లేని ప్రాంతాలను కూడా రాష్ట్ర కరువు పర్యవేక్షణ విభాగం పరిశీలిస్తుందని, పరిస్థితులు అవసరమైతే అనుబంధ నోటిఫికేషన్‌ ద్వారా మరిన్ని మండలాలను చేర్చవచ్చని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.