నవజ్యోతి ఎడిటోరియల్ : సమాన పనికి సమాన వేతనం.. మాటల్లో కాదు చేతల్లో కావాలి

ప్రపంచ సమాన వేతన దినోత్సవం మరోసారి మన సమాజం ముందు ఒక కీలక ప్రశ్నను నిలబెడుతోంది. ఒకే స్థాయిలో పనిచేస్తున్నప్పుడు లింగం ఆధారంగా వేతనంలో తేడా ఎందుకు ఉండాలి? పని చేసే చేతులకు లింగం ఉండదు.. శ్రమకు మగ, ఆడ అనే తేడా ఉండదు. అయినా ఉద్యోగ ప్రదేశాల్లో, వివిధ రంగాల్లో మహిళల శ్రమకు దక్కుతున్న ప్రతిఫలంలో ఇప్పటికీ అసమానతలు కనిపించడం ఆందోళన కలిగించే అంశమే. సమాన పనికి సమాన వేతనం అనేది కేవలం మహిళా సాధికారతకు సంబంధించిన నినాదం కాదు.. అది సామాజిక న్యాయానికి సంబంధించిన ప్రాథమిక సూత్రం.

వేతన వ్యత్యాసం అంటే కేవలం ఇద్దరు ఉద్యోగులు ఒకే పని చేసి వేర్వేరు జీతాలు పొందడం మాత్రమే కాదు. మహిళలు ఎక్కువగా తక్కువ వేతనాలు లభించే రంగాల్లో పనిచేయడం, ఉన్నతస్థాయి ఉద్యోగాల్లో వారి ప్రాతినిధ్యం తక్కువగా ఉండటం, పదోన్నతుల్లో ఎదురయ్యే అడ్డంకులు, ప్రసూతి-కుటుంబ బాధ్యతల కారణంగా ఉద్యోగ విరామాలు, పార్ట్‌టైమ్‌ ఉద్యోగాలకు పరిమితం కావడం వంటి అనేక అంశాలు ఆదాయంలో అంతరాన్ని పెంచుతున్నాయి. ముఖ్యంగా ఇంటిపని, పిల్లల సంరక్షణ, వృద్ధుల సంరక్షణ వంటి చెల్లింపు లేని పనిలో మహిళలపై పడుతున్న అధిక భారం వారి ఉద్యోగ అవకాశాలపై కూడా ప్రభావం చూపుతోంది.

అయితే ఈ సమస్యను కేవలం మహిళల సమస్యగా చూడటం సరైనది కాదు. ఒక కుటుంబంలో సంపాదించే ప్రతి వ్యక్తికి తన శ్రమకు తగిన వేతనం లభిస్తే కుటుంబ ఆర్థిక భద్రత పెరుగుతుంది. ఆదాయంలో సమానత్వం పెరిగితే పిల్లల విద్య, ఆరోగ్యం, పొదుపు, ఆస్తుల సృష్టి వంటి అంశాల్లో కుటుంబ సామర్థ్యం మెరుగవుతుంది. అందువల్ల సమాన వేతనం అనేది ఉద్యోగ ప్రదేశంలోని న్యాయంతో పాటు కుటుంబ ఆర్థిక స్థిరత్వానికి, చివరికి దేశ ఆర్థిక ప్రగతికి సంబంధించిన అంశం.

చట్టాలు చేయడం మాత్రమే ప్రభుత్వ బాధ్యతగా భావించకూడదు. సమాన వేతన నిబంధనలు కాగితాలకే పరిమితం కాకుండా అమలవుతున్నాయా లేదా అన్నది పర్యవేక్షించేందుకు పటిష్టమైన వ్యవస్థ ఉండాలి. ప్రభుత్వ కార్మిక శాఖలు, సంబంధిత అధికారులు సంస్థల్లో వేతన విధానాలను తనిఖీ చేసే సామర్థ్యాన్ని పెంచాలి. ఒకే పని లేదా సమాన విలువైన పనికి వేతన వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయా అనే అంశంపై కాలానుగుణంగా పరిశీలనలు నిర్వహించాలి. ఉల్లంఘనలు గుర్తిస్తే చట్టప్రకారం చర్యలు తీసుకోవాలి.

ప్రభుత్వం మరో కీలక బాధ్యతగా వేతన పారదర్శకతకు ప్రమాణాలు రూపొందించాలి. ఉద్యోగ ప్రకటనల్లో హోదా, అర్హతలు, బాధ్యతలతో పాటు వేతన పరిధిని స్పష్టంగా ప్రకటించే విధానాన్ని ప్రోత్సహించాలి. మహిళలు తమకు లభిస్తున్న వేతనం ఇతర ఉద్యోగులతో పోలిస్తే న్యాయంగా ఉందా లేదా తెలుసుకునే అవకాశం ఉండాలి. వేతన వివక్షపై ఫిర్యాదు చేసే వారికి సులభమైన, గోప్యమైన, వేగవంతమైన పరిష్కార వ్యవస్థను అందుబాటులోకి తీసుకురావాలి.

అసంఘటిత రంగంలోని మహిళా కార్మికులపై ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలి. వ్యవసాయం, నిర్మాణం, గృహ సేవలు, చిన్న పరిశ్రమలు, రోజువారీ కూలీ రంగాల్లో పనిచేస్తున్న మహిళలకు కనీస వేతనాలు, సామాజిక భద్రత, ప్రసూతి ప్రయోజనాలు, పని ప్రదేశంలో రక్షణ వంటి హక్కులు అందుతున్నాయా లేదా పర్యవేక్షించాలి. కేవలం సంఘటిత రంగంలోని కార్యాలయాలను తనిఖీ చేయడంతో సమాన వేతన లక్ష్యం నెరవేరదు.

ప్రైవేటు, ప్రభుత్వ, స్వచ్ఛంద సంస్థలు.. ప్రతి యాజమాన్యం తమ వేతన విధానాన్ని స్వయంగా సమీక్షించుకోవాలి. ఒకే హోదా లేదా సమాన విలువైన పనికి లింగం ఆధారంగా వేతన వ్యత్యాసం లేకుండా స్పష్టమైన వేతన నిర్మాణాన్ని రూపొందించాలి. నియామకం, పదోన్నతి, బోనస్‌లు, బాధ్యతల కేటాయింపు వంటి ప్రతి దశలో పారదర్శక ప్రమాణాలు పాటించాలి.

ప్రతి సంస్థలో వేతన సమానత్వంపై వార్షిక సమీక్ష నిర్వహించడం ఉపయోగకరం. పురుషులు-మహిళల వేతనాలు, పదోన్నతులు, ఉద్యోగ విరామాలు, నాయకత్వ స్థానాల్లో ప్రాతినిధ్యం వంటి అంశాలను సంస్థలు విశ్లేషించాలి. వ్యత్యాసం కనిపిస్తే దానికి కారణాలను గుర్తించి సరిదిద్దే చర్యలు చేపట్టాలి. పెద్ద సంస్థలు తమ వార్షిక నివేదికల్లో లింగ ఆధారిత వేతన వ్యత్యాసానికి సంబంధించిన సమగ్ర వివరాలను వెల్లడించే విధానాన్ని కూడా పరిగణించాలి.

సంస్థలు మహిళలకు ఉద్యోగం ఇచ్చామని చెప్పడం మాత్రమే సరిపోదు. ఉద్యోగంలో కొనసాగడానికి, ఎదగడానికి, నాయకత్వ స్థానాలకు చేరడానికి సమాన అవకాశాలు కల్పించాలి. ప్రసూతి అనంతరం ఉద్యోగ భద్రత, కుటుంబ సంరక్షణ బాధ్యతలను దృష్టిలో పెట్టుకున్న అనువైన పని విధానాలు, తగిన సెలవులు, సురక్షితమైన పని వాతావరణం వంటి అంశాలను సంస్థాగత విధానాల్లో భాగం చేయాలి.

అలాగే ఉద్యోగులు తమ వేతన హక్కుల గురించి తెలుసుకునేలా అవగాహన కల్పించాలి. వేతన వివక్షపై ఫిర్యాదు చేసిన ఉద్యోగిపై ప్రతీకార చర్యలు తీసుకోకుండా రక్షణ కల్పించాలి. సంస్థలో అంతర్గతంగా ఫిర్యాదులను స్వీకరించి పరిష్కరించే స్పష్టమైన విధానం ఉండాలి.

 ప్రభుత్వం చట్టం చేయాలి. అధికారులు పర్యవేక్షించాలి. సంస్థలు పారదర్శకంగా అమలు చేయాలి. ఉద్యోగులు తమ హక్కులపై అవగాహన పెంచుకోవాలి. ఈ నాలుగు అంశాలు సమన్వయంతో పనిచేసినప్పుడే సమాన వేతనం లక్ష్యం ఆచరణలోకి వస్తుంది. లేకపోతే ప్రతి ఏడాది ఒక రోజున సమాన వేతనం గురించి మాట్లాడి, మిగిలిన రోజుల్లో అదే అసమానత కొనసాగించే పరిస్థితి తప్పదు.

మరో ముఖ్యమైన అంశం.. ‘సమాన పని’ అనే నిర్వచనాన్ని విస్తృతంగా చూడాలి. ఒకే హోదా, ఒకే విధమైన పనికే సమాన వేతనం ఇవ్వడం సరిపోదు. వేర్వేరు ఉద్యోగాలైనా వాటికి అవసరమైన నైపుణ్యం, బాధ్యత, శ్రమ, పని పరిస్థితులు సమాన విలువ కలిగి ఉంటే వాటి విలువను నిష్పాక్షికంగా అంచనా వేసే విధానం అవసరం. ఉద్యోగం పేరు ఆధారంగా కాకుండా పనికి ఉన్న విలువ ఆధారంగా వేతనం నిర్ణయించే సంస్కృతి పెరగాలి.

సమాన వేతనం మహిళల సమస్య మాత్రమే కాదు. అది కార్మిక హక్కు, కుటుంబ ఆర్థిక భద్రత, సామాజిక న్యాయం, దేశ ఆర్థిక అభివృద్ధికి సంబంధించిన అంశం. మహిళ సంపాదనను కుటుంబానికి అదనపు ఆదాయంగా కాకుండా ఆమె శ్రమకు దక్కిన హక్కుగా చూడాల్సిన సమయం వచ్చింది.

ప్రపంచ సమాన వేతన దినోత్సవం ఒకరోజు కార్యక్రమంగా ముగియకూడదు. ప్రభుత్వం తన పర్యవేక్షణ బాధ్యతను బలోపేతం చేయాలి. సంస్థలు తమ వేతన విధానాలను పారదర్శకంగా మార్చాలి. ఉద్యోగులు తమ హక్కులను తెలుసుకోవాలి. సమాజం తన ఆలోచనా విధానాన్ని మార్చుకోవాలి. అప్పుడే సమాన వేతనం నినాదం నుంచి వాస్తవంగా మారుతుంది.