పేదరిక నిర్మూలనలో భారత్‌ భారీ ముందడుగు.. 12 ఏళ్లలో 49.6 కోట్ల మందికి ఊరట!
నవంబర్ 1
ఆర్థిక విశ్లేషణ
న్యూఢిల్లీ, నవంబర్ 1 (నవజ్యోతి ప్రతినిధి): ప్రపంచ బ్యాంకు అక్టోబర్‌ 2026 పేదరికం, సమానత్వ నివేదిక భారత్‌ ఆర్థిక ప్రగతిపై కీలక చర్చకు తెరలేపింది. 2011 నుంచి 2023 మధ్య సుమారు 49.6 కోట్ల మంది పేదరిక రేఖను దాటినట్లు నివేదిక గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. రోజుకు 3 డాలర్ల కంటే తక్కువ ఆదాయంతో జీవించే వారి వాటా 27.1 శాతం నుంచి 2.6 శాతానికి తగ్గగా, రోజుకు 4.20 డాలర్ల కంటే తక్కువ ఆదాయం కలిగిన వారి వాటా 57.7 శాతం నుంచి 16.1 శాతానికి పడిపోయింది. 2017–2023 మధ్య దేశంలో సుమారు 13.4 కోట్ల అదనపు ఉపాధి అవకాశాలు నమోదైనట్లు కూడా నివేదిక పేర్కొంటోంది. అయితే పేదరికం తగ్గుదల, ఉద్యోగాల సృష్టి, ఆదాయ అసమానతలు, జీవన వ్యయాలను విడివిడిగా పరిశీలించినప్పుడే దేశ ఆర్థిక పరిస్థితిపై సమగ్ర అవగాహన వస్తుంది.
అంతర్జాతీయ స్థాయిలో భారత్‌ స్థానం
చైనా, ఇండోనేషియా, బంగ్లాదేశ్‌ వంటి ఆసియా దేశాలతో పోల్చినప్పుడు భారత్‌ సాధించిన పురోగతి ఆసక్తికరంగా కనిపిస్తోంది. చైనా 1980ల నుంచి పారిశ్రామికీకరణ, తయారీ రంగం, ఎగుమతులు, పట్టణీకరణ ద్వారా పేదరికాన్ని భారీగా తగ్గించింది. 2020 నాటికి తీవ్ర పేదరిక నిర్మూలన లక్ష్యాన్ని సాధించినట్లు ప్రకటించింది. ఇండోనేషియాలో ప్రపంచ బ్యాంకు పోలికల ప్రకారం 2025లో రోజుకు 3 డాలర్ల కంటే తక్కువ ఆదాయంతో జీవిస్తున్న వారి వాటా సుమారు 3.7 శాతంగా ఉంది. భారత్‌లో 2023 నాటికే ఈ వాటా 2.6 శాతానికి చేరింది. అయితే రెండు దేశాల గణాంకాలు వేర్వేరు సంవత్సరాలకు చెందినవి కావడంతో నేరుగా సమాన కాలపు పోలికగా చూడకూడదు.
బంగ్లాదేశ్‌ వస్త్ర పరిశ్రమ, మహిళల ఉపాధి, ఎగుమతుల ఆధారంగా గతంలో పేదరికాన్ని గణనీయంగా తగ్గించింది. అయితే ఆర్థిక మందగమనం, అధిక ద్రవ్యోల్బణం, ఉపాధి డిమాండ్‌ తగ్గుదల కారణంగా 2026లో అక్కడ పేదరికం మళ్లీ పెరిగే ప్రమాదం ఉందని ప్రపంచ బ్యాంకు అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ పోలికలో భారత్‌ పురోగతి గణనీయమైనదే అయినప్పటికీ, చైనా సాధించిన దీర్ఘకాలిక పారిశ్రామిక పరివర్తన నుంచి నేర్చుకోవాల్సిన అంశాలు ఇంకా ఉన్నాయి.
13.4 కోట్ల ఉపాధి.. కానీ ఉద్యోగాల నాణ్యతపై ప్రశ్నలు!
ఉపాధి పెరిగిందంటే అందరికీ శాశ్వత, అధిక వేతనాలు కలిగిన సంఘటిత రంగ ఉద్యోగాలు లభించినట్లు కాదు. స్వయం ఉపాధి, తాత్కాలిక పనులు, వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు కూడా ఉపాధి గణాంకాల్లో భాగమే. వాస్తవ వేతనాల పెరుగుదల ఆశించిన స్థాయిలో లేకపోవడం, యువత నిరుద్యోగం ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. యువతకు మెరుగైన నైపుణ్యాలు, స్థిరమైన ఉపాధి, అధిక ఆదాయం కల్పించాల్సిన అవసరం ఉందని ప్రపంచ బ్యాంకు విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. ఉపాధి సంఖ్యతో పాటు ఉద్యోగాల నాణ్యత, వేతనాలు, సామాజిక భద్రత కూడా అభివృద్ధికి కీలక కొలమానాలుగా మారాలి.
గణాంకాల వెనుక అసలు వాస్తవం ఏమిటి?
రోజుకు 3 డాలర్లు, 4.20 డాలర్లు అనేవి 2021 కొనుగోలు శక్తి సమానత్వం (PPP) ఆధారంగా నిర్ణయించిన అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు. వీటిని ప్రస్తుత డాలర్‌ మారకపు విలువతో నేరుగా పోల్చకూడదు. 2025లో ప్రపంచ బ్యాంకు అంతర్జాతీయ పేదరిక ప్రమాణాలను సవరించింది.
49.6 కోట్ల మంది ప్రధానంగా రోజుకు 4.20 డాలర్ల పేదరిక ప్రమాణాన్ని దాటి బయటపడిన జనాభాను సూచిస్తున్నారు. వీరందరూ తీవ్ర పేదరికం నుంచి బయటపడ్డారని చెప్పడం సరికాదు. 2023 నాటికీ సుమారు 23.2 కోట్ల మంది 4.20 డాలర్ల ప్రమాణం ప్రకారం పేదరికంలోనే ఉండగా, తీవ్ర పేదరికంలో ఉన్నవారి సంఖ్య సుమారు 3.5 కోట్లుగా అంచనా.
దేశవ్యాప్తంగా పేదరికం తగ్గినా, ఉత్తరప్రదేశ్‌ నుంచి పశ్చిమ బెంగాల్‌ వరకు ఉన్న ప్రాంతంలోనే దేశంలోని పేద జనాభాలో సుమారు 57 శాతం మంది కేంద్రీకృతమై ఉన్నట్లు నివేదిక విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. అభివృద్ధి అన్ని ప్రాంతాలకు సమానంగా చేరలేదనడానికి ఇది నిదర్శనం.
2028 నాటికి మరింత తగ్గుతుందా?
ప్రపంచ బ్యాంకు అంచనాల ప్రకారం రోజుకు 4.20 డాలర్ల పేదరిక ప్రమాణం కింద ఉన్న భారతీయుల వాటా 2026లో 14.2 శాతం నుంచి 2028 నాటికి 12.1 శాతానికి తగ్గవచ్చు. అయితే ఇవి అంచనాలు మాత్రమే. ఉపాధి అవకాశాలు, ఆదాయాల పెరుగుదల, ద్రవ్యోల్బణం, దేశ ఆర్థిక పరిస్థితుల ఆధారంగా ఈ గణాంకాల్లో మార్పులు చోటుచేసుకోవచ్చు.
అభివృద్ధికి కొలమానం కేవలం పేదరికం తగ్గుదలేనా?
140 కోట్లకు పైగా జనాభా ఉన్న దేశంలో కోట్లాది మందిని పేదరిక రేఖకు ఎగువకు తీసుకురావడం చిన్న విషయం కాదు. ఆహార భద్రత, సంక్షేమ పథకాలు, మహిళల ఉపాధి, వినియోగ వ్యయం పెరుగుదల ఈ మార్పులో పాత్ర పోషించాయి. అయితే పేదరికం తగ్గిందని మాత్రమే ప్రజల జీవన ప్రమాణాలు పూర్తిగా మెరుగుపడ్డాయని చెప్పలేం. చైనాతో పోటీ పడాలంటే తయారీ రంగంలో ఉద్యోగాలు, అధిక వేతనాలు, నాణ్యమైన విద్య, వైద్య సేవలు, గ్రామీణ ఆదాయాలు పెరగాలి. పేదరిక రేఖ దాటిన కుటుంబాలు తిరిగి ఆర్థిక సంక్షోభంలోకి జారిపోకుండా భద్రత కల్పించాలి. పేదరికం తగ్గడం విజయమే.. కానీ ప్రతి కుటుంబానికి గౌరవప్రదమైన జీవన ప్రమాణాలు, ఆర్థిక భద్రత కల్పించినప్పుడే సమ్మిళిత అభివృద్ధి లక్ష్యం నెరవేరుతుంది.
